De stadswijk Stadscentrum - sinds 1978
Toen de gemeente Zoetermeer in 1962 de status van groeigemeente verwierf, mocht het in enige decennia uitgroeien tot een stad van 100.000 inwoners om de overloop van Den Haag op te vangen. Gerenommeerde stedenbouwkundigen gingen direct aan de slag om een Structuurplan voor Groot Zoetermeer te tekenen. Het plan dat ir. S.J. van Embden en Rein Fledderus voorlegden paarde de charme van eenvoud aan verkeerstechnische logica. Tussen Rijksweg A12 en de spoorlijn Den Haag-Utrecht in het zuiden en de ongerepte Zoetermeerse Meerpolder in het noorden werd een krans van stadswijken geprojecteerd rond de kop van het oude dorp, die van elkaar werden gescheiden door een hoofdwegennet in de vorm van een H-structuur. Aan de korte dwarsverbinding, juist boven het dorp, werd het nieuwe stadscentrum geprojecteerd. Dit structuurplan, dat een woon- en werkomgeving in het vooruitzicht stelde waarin dorpelingen konden veranderen in stedelingen, werd in de raad vastgesteld in het roerige jaar 1968. Ook in Zoetermeer vond er een democratische revolutie plaats en werd de 'top-down stedenbouw' (of 'Blauwdrukstedenbouw'’) vervangen door een 'bottum-up' model met inspraak en geleidelijke ontwikkeling ('Ontwikkelingsstedenbouw'). Het nieuwe Projectteam Stadscentrum vertaalde de wensen van de insprekers en het eigen, 'multidisciplinair' onderzoek in een Globaal Bestemmingsplan Stadscentrum (1975), waarin geen eindbeeld werd vastgelegd, maar de ruimtelijke opzet werd beschreven in termen van bereikbaarheid, beleving en organisatiestructuur. De nagestreefde sfeer was die van een organisch gegroeide oude binnenstad. 'Eenheid in verscheidenheid' luidde Het Parool. Toch is het stadscentrum van Zoetermeer niet alleen het resultaat van inspraak. Op ministerieel niveau, in nauw overleg met de N.S., werd het tracé van de Zoetermeerlijn vastgelegd. De beroemde 'omgeklapte lus' is een diep ingrijpende 'ijzeren voorwaarde' voor de planvorming geweest. Het is deze botsing tussen inspraakstedenbouw en -architectuur en technocratische verkeersplanning in het begin van de jaren zeventig die uiteindelijk het huidige stadscentrum heeft opgeleverd. Het kon echter pas daadwerkelijk gerealiseerd worden in de jaren tachtig, nadat ontwikkelaars en investeerders de plannen rijp hadden gemaakt voor commerciële exploitatie en de gemeente Zoetermeer voldoende middelen had om aan de hoge culturele wensen te voldoen.
Bron: Gemeente Zoetermeer, De Gave Stad
| ||||||||||||||||||||
