De stadswijk Palenstein - sinds 1966
Het besluit van de Tweede Kamer in 1962 om Zoetermeer te laten uitgroeien tot een stad van 100.000 inwoners om zo een bijdrage te leveren aan het oplossen van de Haagse woningnood had ingrijpende gevolgen. Een klein dorp van ongeveer 7.500 inwoners explodeerde in enkele decennia tijd tot een stad van grote omvang. Het Structuurplan Groot Zoetermeer waarin het hele proces is vastgelegd, was in 1965 klaar en werd in 1968 vastgesteld. Uitgangspunt van het Structuurplan is een compacte stad, bestaande uit vier woonwijken rond een stadscentrum. Het eerste quadrant bestaat uit de stadswijken Dorp, Palenstein en Driemanspolder. Het plan is geënt op het functionalisme dat zich baseert op het principe van een scheiding van de functies wonen, werken, winkelen en recreatie en een concentratie van de wijkvoorzieningen. Een stelsel van hoofdwegen in de vorm van een H-structuur ontsluit de wijken voor autoverkeer en geeft tevens aansluiting op de wegen naar Den Haag, Leiden, Delft en Rotterdam. Men beoogde met deze wegen de wijken te vrijwaren van doorgaand verkeer. Erlangs projecteerde men zones met niet-woonbestemmingen. Door de aanleg van de Zoetermeerlijn (de sprinter) vanaf 1972 is Zoetermeer via het spoor rechtstreeks verbonden met Den Haag en zijn de stadswijken ook onderling bereikbaar. De lijn was oorspronkelijk als lus rondom het stadscentrum gedacht, maar door de lus om te klappen kon ook het stadscentrum zelf worden aangedaan. Zo ontstond een duidelijke structuur conform het stedenbouwkundige uitgangspunt dat de autowegen buitenom lopen en het openbaar vervoer binnendoor, die nog steeds goed herkenbaar is. Het oude nederzettingspatroon van het dorp Zoetermeer is ingesloten in deze nieuwe structuur.
Echt rekening is bij de planontwikkeling niet gehouden. Een gebrek aan onderlinge afstemming heeft ervoor gezorgd dat de nieuwe structuur op diverse plaatsen het oude patroon onderbreekt. De nieuwe ideeën betekende zelfs bijna het einde van de gehele Dorpsstraat. Op stadswijkniveau diende volgens het Structuurplan een zo volledig mogelijk pakket aan voorzieningen tot stand te worden gebracht. De winkels werden geconcentreerd in de stadswijkwinkelcentra. Die functie zou de Dorpsstraat krijgen voor de bestaande kern met de uitbreidingen van de stadswijk Palenstein en de stadswijkDriemanspolder. Maar zo stelde men: "Het behoeft weinig betoog, dat de Dorpsstraat in haar huidige vorm minder geschikt is om de haar toegedachte functie te vervullen. Wil op deze plaats een stadswijkwinkelcentrum tot stand brengen, dan moet een ingrijpende reconstructie noodzakelijk worden geacht". De oude bebouwing moest worden geamoveerd en alleen de locatie van de Hervormde Kerk en min of meer het westelijke deel bleven intact. Deze visie paste perfect in de geest van die tijd van doorbraken in bestaande steden en sloop van wat nieuwe ontwikkelingen in de weg stond, zonder veel oog voor de kwaliteit van het bestaande dat vaak alleen maar als hinderlijk en ouderwets werd gezien. Gelukkig keerde het tij en bleef de Dorpsstraat met haar historische bebouwing behouden.
Bron: Gemeente Zoetermeer, De Gave Stad
| ||||||||||||||||||||
