De stadswijk Palenstein - de ontwikkeling

Het jaartal 1966 is voor Zoetermeer de geschiedenis zijn ingaan als het jaar waarin de eerste palen werden geslagen voor een daadwerkelijk begin aan de bouw van woningen voor een stad van 100.000 inwoners. Het 'daadwerkelijke begin' ligt in de stadswijk Palenstein. Hier werd in maart 1966 de allereerste paal geslagen voor de uitbreiding van Zoetermeer, een maand eerder dan in de tegelijk geplande stadswijk Driemanspolder. In beide stadswijken komen de algemene ideeën uit de jaren zestig duidelijk tot uitdrukking: rationalisatie en schaalvergroting als gevolg van de vraag hoe grote groepen mensen op verantwoorde wijze te huisvesten, een vraag die al voor de Tweede Wereldoorlog speelde. Vooral de jaren zestig zijn het tijdperk van de grootschaligheid. Nieuwe industriële bouwmethoden maakten grote bouwstromen in de volkshuisvesting mogelijk. Door de nadruk op kwantiteit werd de woningbouw lopende bandwerk, waar steeds dezelfde standaardwoningen afrolden. De eerste schaalvergroting in de vorm van gestapelde woningen deed in Zoetermeer aarzelend zijn intrede in het eerste uitbreidingsplan Dorp uit de jaren vijftig. Deze ontwikkeling zette zich door in de stadswijken Palenstein en Driemanspolder met de bouw van langgerekte galerijflats en torenflats. De stadswijk Palenstein verrees ten noorden van de oude dorpskern in de Palensteinse Polder. De toestemming om dit natte gebied in te polderen en droog te maken werd in 1759 verleend. Eind 1762 was het karwei geklaard. De polder is genoemd naar het woonhuis van de ambachtsheer, het Huis te Palenstein dat aan de Dorpsstraat stond. De ambachtsheer, Joan Osy, had de droogmaking van de polder voor tweederde gefinancierd. In de stedenbouwkundige planvorming werd, zoals gebruikelijk voor de jaren zestig, nauwelijks rekening gehouden met de inpassing van cultuurhistorische elementen. Daarom zijn in de stadswijk zelf geen onderdelen meer uit het vroegere polderlandschap terug te vinden. De nieuwe verkaveling staat diagonaal op de oude verkavelingsrichting die haaks op de Zegwaartseweg stond. Wel zijn de oude dijklichamen met de vaarten en wegen nog aanwezig die de stadswijk aan drie zijden omsluiten.

De scheiding tussen de hoogbouw en de laagbouw. Om de laagbouw vanuit het zuiden en de hoogbouw vanuit het noorden te ontsluiten is er in het groengebied met de scholen en speelvoorzieningen geen doorgaand autoverkeer mogelijk gemaakt.

Bron: Gemeente Zoetermeer, De Gave Stad