De stadswijk Buytenwegh de Leyens - de ontwikkeling in fases

De stadswijken Buytenwegh en De Leyens worden vaak als één stadswijk omschreven met de naam Buytenwegh de Leyens, terwijl het een op zichzelf staande stadswijken zijn. In Zoetermeer is er een zekere grens gemaakt tussen de twee stadswijken, waarbij het gebied rond de grens de stadswijk Buytenwegh de Leyens wordt genoemd.

De stadswijk Buytenwegh de Leyens ligt in het noordwestelijke deel van Zoetermeer. Aanvankelijk werd de stadswijk Noord-West genoemd. Buytenwegh is ontleend aan de naam van het gebied die al in 1647 voorkomt. Het betekent zoveel als gebied buiten de ontginning. De Leyens verwijst naar leie, een stuk land. In 1544 wordt het land tussen de Zwaardslootseweg, Leidsewallen en Meerpolderdijk 'Die Leyens' genoemd. De stadswijk Buytenwegh de Leyens is gebouwd in de Zoetermeerse of Nieuwe Drooggemaakte Polder. Het land werd tussen 1767 en 1771 met behulp van vier molens drooggemalen. Door de droogmaking verdwenen de laatste resten van de eerste ontginningen van Zoetermeer, zoals de Eerste en Tweede Weg en werden vaarten langs de Broekweg en Zwaardslootseweg tot onbeduidende slootjes. De vier molens werden in 1877 afgebroken en vervangen door het gemaal De Nieuwe Polder aan de rand van de Zoetermeerse Plas. Deze plas wordt sinds 1977 gevoed door gemaal De Leye s, dat overtollig water uit de vijvers en sloten van de stadswijken Meerzicht, Driemanspolder en Buytenwegh de Leyens wegmaalt. De Zoetermeerse Plas vormt onderdeel van het Plassengebied, dat aan de noordoostelijke zijde van de stadswijk is gelegen. Het gebied is door uitlopers van de Zoetermeerse Plas, die diep de stadswijk De Leyens indringen, nauw verbonden met de wijk. Vanwege het specifieke karakter is het in de cultuurhistorische verkenning als zelfstandig deel toegevoegd.

In het gebied waar de nieuwe stadswijk werd gebouwd kwamen veel boomgaarden voor. Zij werden tegen de wind beschermd door bomenrijen, die windsingels worden genoemd. De oude structuren zijn zoveel mogelijk in het stedenbouwkundige plan ingepast en op diverse plaatsen als karakteristieke elementen in de stadswijk herkenbaar. Ook oude tochtsloten (afwateringssloten) en een tweetal boerderijen bleven gehandhaafd. Eén daarvan, De Sniep, is in 1998 afgebrand en in het jaar 2000 in een afwijkende stijl weer opgebouwd. De Werkgroep Ontwikkeling Zoetermeer, die het ontwerp had gemaakt voor de eerste stadswijken Palenstein, Driemanspolder en Meerzicht, was ontbonden op 3 februari 1971. Hun werkwijze paste niet meer bij de veranderde opvattingen aan het begin van de jaren zeventig. Gekozen werd voor een multidisciplinair team van deskundigen, waarin het gehele bouwproces met al zijn verschillende facetten b heerst zou kunnen worden. Voor het eerst was het de bedoeling om ook architecten vanaf het begin bij de voorbereidende werkzaamheden te betrekken. Zo werden voor de ontwikkeling van stadswijk Buytenwegh de Leyens en ook voor de daarop volgende gebouwde stadwijken Seghwaert en Stadscentrum, projectteams geformeerd, waarin onder meer de disciplines stedenbouw, architectuur, verkeer en tuinarchitectuur vertegenwoordigd waren. Wat uiteraard ook doorwerkte was de in de jaren zestig ingezette democratiseringsgolf, die resulteerde in inspraak van de toekomstige bewoners in de planontwikkeling waar 'individuele woonwensen' konden worden afgetast.

Bron: Gemeente Zoetermeer, De Gave Stad