De stadswijk Buytenwegh de Leyens - de historische infrastructuur

De stadswijk Buytenwegh de Leyens grenst aan de noordzijde over de volle lengte aan de Meerpolder. De prachtige ovaalvorm van de polder is op alle kaarten duidelijk herkenbaar. Oorspronkelijk was het een groot binnenmeer, het Zoetermeerse Meer, dat in 1614-1616 werd drooggemaakt. Zo ontstond de Meerpolder als eerste droogmakerij in Rijnland. De polder ontwikkelde zich vanaf de inpoldering tot een vruchtbaar landbouwgebied. Tot op heden heeft de polder zijn agrarische karakter goed weten te behouden. Het gebied is een weids en leeg grasland en wordt slechts doorsneden door een weg, de Middelweg, drie tochten en een groot aantal sloten. Langs de rand loopt de Meerpolderdijk met ringsloot. Deze ligt ongeveer 2.5 meter boven het niveau van de stadswijk en is als oude restveendijk duidelijk herkenbaar. Hieraan staan een aantal boerderijen, wat individuele bebouwing en drie afgeknotte molens. De drie molens deden in 1614 dienst om het Zoetermeerse Meer droog te malen. Tot 1926 hebben zij gewerkt om het water uit de polder af te voeren naar de ringsloot; toen nam een motorgemaal hun taak over. De waterloop tussen de drie molens is in tegenstelling tot die van de drie molens bij de Slootweg niet meer goed zichtbaar. De Meerpolder is aangemerkt als topgebied cultureel erfgoed in de Nota Belvedère. Deze gezamenlijke beleidsnota van een aantal ministeries uit 1999 heeft de relatie tussen cultuurhistorie en ruimtelijke inrichting tot onderwerp.

De Broekweg, de oudste weg van Zoetermeer, daterend uit 1295, loopt vanaf de Zwaardslootseweg richting Zoetermeerse Plas. De naam broek, moeras, verwijst naar de omstandigheden in dit voormalige natte veengebied. Oorspronkelijk begon de weg op de plaats waar de Vlamingstraat overgaat in de Voorweg en liep door tot aan de gemeentegrens in het noorden. Thans is de Broekweg versnipperd geraakt. Het eerste deel heet sinds 1945 J.L. van Rijweg, dan wordt de weg onderbroken door het Stadscentrum en vervolgens loopt de Broekweg vanaf de rotonde van de Zwaardslootseweg verder in achtereenvolgens Broekwegschouw, Broekwegzijde en Broekwegkade. Als hoofdfietsverbinding en als rijweg voor uitsluitend bestemmingsverkeer eindigt het bij het gemaal De Nieuwe Polder en gaat daar over in een fietspad. Alle boerderijen die ooit aan de Broekweg stonden zijn, op ‘Ora et Labora’, gebouwd rond 1916,na, zijn verdwenen. Het gemaal De Nieuwe Polder aan het einde dateert uit 1877 en is een gemeentelijk monument.

Bron: Gemeente Zoetermeer, De Gave Stad