De stadswijk Palenstein - het bebouwingsbeeld

Het beeld van de eerste bebouwing in de stadswijk Palenstein is zeer contrastrijk. Er is hoogbouw van tien tot twintig bouwlagen en er zijn laagbouwwoningen met niets er tussen in. In de optiek van de stedenbouwers uit de jaren zestig was er dan ook geen plaats meer voor middelhoge bouw zonder lift. Men woonde ๒f op de begane grond in een eengezinswoning ๒f men woonde 'hoog', voorzien van alle comfort. Pas later, met name in de jaren tachtig, verscheen de middelhoge bouw in de stadswijk Palenstein, vari๋rend van vier tot acht bouwlagen. Vooral de galerijflats met hun fraaie ritmiek van doorlopende balkonhekken zijn imponerende verschijningen in de stadswijk. De vier woontorens in de vorm van gesloten portiekflats fungeren door hun hoogte van twintig lagen als 'landmarks'.

De stadswijk Palenstein anno 1968 in aanbouw. Op de voorgrond de Intervam-flat; op de achtergrond de laagbouw in de stadswijk.

De eengezinswoningen zijn voor het merendeel traditionele tweelaags huizen met een langskap, gesitueerd aan rechte straten met hier en daar een pleintje. Eveneens traditioneel is de ligging van de voorgevels aan de straat en de tuinen aan de achterzijde. Het bebouwingsbeeld van deze woningen is gaaf bewaard. Er zijn weinig verstoringen in de gevels en de dakvlakken zijn niet doorbroken door later toegevoegde dakkapellen.

Voor meer afwisseling zorgt de bebouwing langs het water van de Schinkelweg/Den Hoorn en de Zegwaartseweg, waar naast langskappen ook woningen met platte daken voorkomen en waar vooral de aantrekkelijk geschakelde woonhuizen aan de Van der Werffstraat een bijdrage leveren aan een gevarieerd bebouwingsbeeld. De strakke horizontale ritmiek van de eerste hoogbouw zien we niet meer terug in de flatbebouwing die in de jaren zeventig en tachtig tot stand kwam. Als eerste het Huys te Palensteyn aan de Schoutenhoek met zijn terugspringende gevel (1971) en de terrasflat aan het Douzapad met verschillende in- en uitspringende bouwvolumes (1978). Hierin komt de omslag naar kleinschaliger bouwen die als reactie volgde op de toen als onmenselijk gevonden hoogbouw, tot uitdrukking.

De EBA-flats aan de Ambachtsherenlaan (Diederik van Teilingenlaan) in het voorjaar van 1970, vlak voor de oplevering. Hier zijn de oorspronkelijke hekwerken van de galerijen te zien.

Bron: Gemeente Zoetermeer, De Gave Stad
Foto: Gemeentearchief Zoetermeer, Wim Coutier

De ontwikkeling
in de stadswijk Palenstein
De historische infrastructuur
in de stadswijk Palenstein
De ruimtelijke opzet
in de stadswijk Palenstein
Het groen en water
in de stadswijk Palenstein
 
Het bebouwingsbeeld
in de stadswijk Palenstein
De architectuur
in de stadswijk Palenstein
De recente ontwikkelingen
in de stadswijk Palenstein
De bijzondere kwaliteiten
van de stadswijk Palenstein