De stadswijk Dorp - het bebouwingsbeeld

In de stadswijk is de typische sfeer van een jaren vijftig- en zestig-uitbreidingsstadswijk goed bewaard. Er staan over het algemeen vrij bescheiden woningwetwoningen, veelal twee lagen met langskap, die in lange reeksen aan weerszijden van de straten zijn geschaard. De Oranjebuurt met meer vrijstaande woningen en twee-onder-een-kappers kent een duidelijk rijker bebouwingsbeeld. Voor het eerst in Zoetermeer werd gestapelde woningbouw toegepast, in drie of vier lagen op een onderbouw, gedekt door een flauw hellende kap of plat dak. Voor de woningwetwoningen werden in bebouwingsvoorschriften nauwgezet het maximaal aaneengesloten aantal huizen (8), de voorgevelbreedte (5-6 meter) en de goothoogte (4.50-6.50 meter, bij gestapelde woningen 9-10 meter) vastgelegd. Platte daken waren aanvankelijk niet gewenst; het moesten zadeldaken zijn, evenwijdig aan de straat. Gebouwen die van oudsher fungeren als bijzondere markeringspunten zoals kerken voegen zich in deze stadswijk onopvallend in het dorpsbeeld. Alleen de oudere Pelgrimskerk, de molen en de fabrieksschoorsteen van Nutricia vorm(d)en hier echte 'landmarks'. De reeksen geschakelde woningen en de bouwblokken met gestapelde bouw uit de jaren vijftig en zestig lijken in eerste instantie een vrij monotoon architectuurbeeld op televeren, maar bieden zeker bij de woningen uit de eerste helft van de jaren vijftig een aardige verscheidenheid in detaillering, zoals geprofileerde omlijstingen van imitatie natuursteen in mortel rond voordeuren, booglateien boven voordeurkozijnen, siermetselwerk en schuin geplaatste ruitjes. De historische straten die in de uitbreidingsstadswijk zijn opgenomen, tonen een individueler bebouwingsbeeld.

Bron: Gemeente Zoetermeer, De Gave Stad