Stadswandeling - Oranje-, Dichters- , Schilders-, en Zeeheldenbuurt

De wandeling is een route door en langs de Oranje-, -Dichters-, Schilders- en Zeeheldenbuurten, de eerste nieuwbouwwijken in Zoetermeer na 1945. De wandeling begint bij het pand van het Vrijwilligers Info Punt Zoetermeer aan het Zuidwaarts 3 in het Stadshart onder de poort, om de hoek bij de hoofdvestiging van de Openbare Bibliotheek.

U gaat, komende uit het pand van V.I.P. Zoetermeer aan het Zuidwaarts, rechtsaf naar de Markt en u steekt het recht over naar de Grote Dobbe.

Hier bevindt u zich op de grens van nieuw en oud Zoetermeer.

U gaat langs het restaurant 'Pasta Company' rechts het 'Beeldeneiland' in de Dobbeplas op.

Het 'Beeldeneiland' wordt in verschillende ruimten verdeeld door een ruimtelijk sculptuur van staal en beton van de Haagse kunstenaar Kees Verschuren, dat meerdere functies heeft. In 1986 is het 'Beeldeneiland' officieel voor het publiek geopend.

Aan de andere zijde verlaat u het eiland en loop via het rode fietspad links aanhoudend richting Dorpsstraat.

Op de hoek rechts staat een grote boerderij, die dateert uit de tweede helft van de 19e eeuw. In de bijbehorende stallen is nu artotheek en galerie 'De Vlaming' gehuisvest. Let op de deuromlijsting van pilasters en het schilddak met op de nokken hoekschoorstenen met smeedijzeren windvanen. Op het erf staan twee oude leilinden. Ga er tijdens de openstelling even naar binnen.

Linksaf de Dorpsstraat in.

In de Dorpsstraat treft u vele fraaie oude panden aan. Let vooral op de bruine A.N.W.B.-bordjes op de gevels van de panden. Daarop staan interessante bijzonderheden vermeld.

Bij de Oude Kerk gaat u rechtsaf de Delftsewallen op, hier rechts aanhouden langs het water. Kijk na het witte huisje ook eens naar het 'mini-dorpje' rechts. Links ziet u het woon- en zorgcentrum 'De Morgenster'. Steek de Willem de Zwijgerlaan over en vervolg de weg aan de andere zijde van het water. Blijf dit pad volgen, loop onder het tunneltje door tot aan het eind.

De Delftsewallen en de Leidsewallen waren eeuwenlang een vaarroute voor kleine schepen tussen Leiden en Delft. De naam 'wal' duidt bovendien op een waterkering in de vroege ontginningsgeschiedenis van Zoetermeer. Tevens vormden de wallen de scheiding tussen de dorpen Soetermeer en Zegwaart.

Linksaf het Burgemeester Vernedesportpark in. Volg hier het wandel- en fietspad langs de tennisbanen en de midgetgolfbaan.

Dit sportpark onder de rook van Nutricia was begin jaren 1960 het eerste in Zoetermeer.

Linksaf dwars door het park heen. Loop mee met de knik in het pad naar rechts, langs het jeu de boulesveld naar de dr. J.W. Paltelaan. Steek hier over bij het zebrapad links van u en loop dan door de Jacob Catsstraat naar de Vondelstraat en ga hier rechtsaf.

Tussen de 'nieuwbouw' van rond 1960 staat een rijtje oude huisjes uit 1913, die de ‘Tien Plagen’ worden genoemd en destijds gebouwd zijn door de zuivelfabriek Nutricia voor haar werknemers.

Loop de Vondelstraat uit naar de Eerste Stationsstraat, steek hier over en ga linksaf.

Ondanks de deling in vier stukken is de Stationsstraat één van de mooiste en langste straten van Zoetermeer. Eeuwenlang heette het Molenweg, vanwege de korenmolen, tot de aanleg van de Molenstraat in 1929.

Rechtsaf de eerste zijstraat, de Frans Halsstraat, in en rechtdoor de Gerard Doustraat in.

Deze straten zijn onderdeel van de rond 1960 gebouwde Schildersbuurt. Aan de rechterzijde ligt het Nutriciacomplex. Nutricia hield hier vroeger onder meer geiten tot de fabricage van speciale melkproducten.

Rechtdoor de Jan Steenlaan in. Volg de straat met een bocht naar links tot de Karel Doormanlaan en steek hier over en loop de Van Galenstraat in.

U bevindt zich nu in de Zeeheldenbuurt.

Linksaf de De Ruyterstraat in, rechtaf de Piet Heinstraat in, meteen linksaf de Molenstraat in, richting de korenmolen.

Als straat tegenover de molen kreeg deze al snel de naam Molenstraat. De bebouwing uit de jaren 1930 is nog vrijwel in tact. Aan de kop staat nog steeds de in gebruik zijnde korenmolen 'De Hoop' uit 1897. Het is een fraai voorbeeld van een stellingmolen, waar koren wordt gemalen en die gerund wordt door een enthousiast echtpaar. Bezichtiging is mogelijk en er worden diverse soorten meel en souvenirs verkocht.

Rechtsaf de Eerste Stationsstraat in, rechtsaf via het fietspaadje de Meidoornlaan in, loop die uit, ga wederom rechtsaf de Piet Heinstraat en dan linksaf de Molenstraat in.

Voordat de weg bij de Meidoornlaan omlaag loopt, is aan de linkerzijde de Kleine Dobbe te zien, een veenplas die men tijdens het aanleggen van een dijk bij het inpolderen heeft gehandhaafd. Hier konden schepen gemakkelijk keren.

Linksaf de Rokkeveenseweg op.

Eén van de oudste wegen in de stad, die omhoog loopt naar de Zegwaartsewegdijk, de scheiding tussen Rijnland en Schieland.

Linksaf naar Den Hoorn.

Eeuwenlang was dit een aparte buurtschap met eigen winkeltjes en ambachten, die deels nog bestaan.

Rechtsaf het bruggetje over tegenover nummer 1;. Linksaf over het voetpad langs het water van de Schinkeldijk.

Een schinkel is een dijk die in een hoek op een andere aansluit, in dit geval sinds de 15e eeuw op de Zegwaartseweg.

Steek de Schoolstraat over, linksaf de brug over en direct rechtsaf de Schinkelweg in. Deze loopt over in de Dorpsstraat.

U loopt nu circa vier meter boven het polderniveau en toch nog onder de zeespiegel. In 1400 lag al het omringende land op deze hoogte. Veenafgraving voor turfwinning tot onder het grondwaterniveau legde Soetermeer rond 1650 letterlijk midden in een enorm plassengebied. Daarna werden de afzonderlijke polders tot in de 19e eeuw drooggemalen.

Linksaf via de Pilatusdam de Eerste Stationsstraat in, over de brug en dan direct (na de blauwe brugleuning) rechtsaf het Wilhelminapark in. Volg hier bovenlangs het voetpad.

De architecten Bijhouwer en Van Koolwijk hebben in 1951 tegen de glooiing van de buurtvaart een park aangelegd dat door de slingerende waterpartij en de gebogen paden groter oogt dan het in werkelijkheid is. In dit oudste Zoetermeerse park staat het monument 'Onderdrukking en Bevrijding', dat herinnert aan de periode 1940-1945.

Rechtsaf de Delftsewallen op en rechtdoor de Leidsewallen op, links aanhouden langs restaurant 'Genova', bij nummers. 52/56 het bruggetje over en over het volgende bruggetje linksaf het Marseillepad op.

Aan de Leidsewallen lag de vroegere los- en laadplaats van schuiten die onder meer producten van en voor boeren en tuinders vervoerden. De ruimtelijke sculptuur van beton en metaal, van Irene Fortuijn en Robert O’Brien, is geplaatst in 1988. Dit beeld markeert de overgang van het oude dorp naar de nieuwe stad. Het bestaat uit een tableau, gegoten van beton met pigment erdoor, een l-vormig bouwsel met twee bogen en twee metalen vormen. De bogen refereren aan de bogen van de flats langs de Londenstraat, aan de overkant van de Grote Dobbe. Deze flats zijn ontworpen door Van Aken, een architect die furore maakte met het Eindhovens muziekcentrum bij het Heuvelplan.

Volg het Marseillepad langs de Grote Dobbe, steek het Marktplein over en ga weer terug onder de overloop van het stadhuis door richting de poort naar het Stadhuisplein.

Hier is het uitgangspunt van de wandeling, het pand van V.I.P. Zoetermeer aan het Zuidwaarts 3.

Bron: Historisch Genootschap Oud Soetermeer, Gilde Zoetermeer