Spazio - zondermeer een volmaakt Stadshart

Architect Frits van Dongen maakte zijn eerste ideeen voor een uitbreiding aan de westkant van het Stadshart in Zoetermeer zo'n 10 jaar geleden bekend. Rond de eeuwwisseling kwam het project in een stroomversnelling. In 2001 werd het ontwerpplan ingediend en werd er in 2001/2002 overstemming over de realisatie bereikt met de gemeente Zoetermeer. Vervolgens werd er een selectie gemaakt van aannemers. Hierna werd het plan verder uitgewerkt en in goed overleg met de gemeente Zoetermeer werden alle procedures doorlopen. In 2001 werd Gé Meijerink, manager projectwerving van Rodamco Europe, als eindverantwoordelijke aangesteld voor Spazio Shoppingspace.

Op 12 november 2003 gaf de ex-burgemeester van Zoetermeer, Luigi van Leeuwen, het officiële startsein voor de bouw van het nieuwe winkel- en kantorengebied in het Stadshart. In 2004 bereikte hij de pensioensgerechtigde leeftijd, waardoor hij op 2 januari 2004 zijn ambt als burgemeester van Zoetermeer neerlegde. In zijn ambtsperiode als burgemeester van Zoetermeer heeft hij zich altijd ingezet voor het aantrekkelijker maken van Zoetermeer door voortdurend aandacht te besteden aan wonen, werken en ondernemen. Eén van die blijvende investeringen is het project Spazio. De straatnamencommissie hoefde dan ook niet lang na te denken over de benaming van de nieuwe winkelstraat, Burgemeester Van Leeuwenpassage.

Aan de westkant realiseert eigenaar Rodamco een ambitieus bouwproject onder de naam Spazio, dat aan station Centrum West ligt gelegen. In lijn met de groei van de stad, breidt het Zoetermeerse winkelcentrum zich hierdoor gestaag uit. Spazio dankt zijn naam aan de verschillende functies die erin samenkomen. Space is erin herkenbaar. Maar ook patio, binnenplaats. Of spatie, van rust. Spazier is een ander woord voor loopgang. In Spazio komt het allemaal samen. En dat op een ideale plek, vlak bij de snelwegen naar Utrecht en Den Haag. Door het naast gelegen station Centrum West, zal het winkelgebied met het openbaar vervoer zeer goed te bereiken zijn. Zo is er de aanwezigheid van het treinstation met rechtstreekse verbindingen naar Gouda, Den Haag Holland Spoor en Voorburg. Daarnaast doen veel stads- en streekbussen het naast gelegen busstation aan. Streekbussen hebben rechtstreekse verbindingen van en naar Leiden, Den Haag, Rijswijk, Delft, Rotterdam, Gouda en Alphen a/d Rijn. Daarnaast zal station Centrum West in op 3 september 2006 ook aansluiting vinden op de RandstadRail.

Zorgen dat de bezoekers langer blijven en vaker komen. Met dit doel voor ogen ging G.D.A. International uit 's-Hertogenbosch aan de slag met de inrichting van Spazio. "We kregen van Rodamco de opdracht om voorstellen te maken voor de presentatie van de huurders", aldus Bert Enting, architect van G.D.A. International. G.D.A. International is vanaf de start, medio 2000, bij het project betrokken. Het aanvankelijke plan van Frits van Dongen van de Architecten Cie zag hij in de loop van de tijd gewijzigd worden. Vooral aan het ontwerp van de winkelgevels werd flink gesleuteld. Het uiteindelijke resultaat werd een 11 meter hoge transparante gevel in glas. "De gevel bestaat uit een zone van 3,5 meter hoog waar zich de entree en de etalage bevindt. Daarboven bevinden zich de etalagekasten van circa 7,5 meter hoogte en diepte van 80 centimeter. Hierdoor kan de winkelier zich zo optimaal commercieel presenteren". Al in 2002 maakte G.D.A International de eerste voorstellen. "Op dat moment waren er nog geen huurders bekend", weet Enting. "We besloten de ruimtes te gaan inrichten op branche. Bij een speelgoedzaak dachten we bijvoorbeeld een plan uit met een wand televisieschermen. Ons voorstel werd goed gedragen door de welstand. Toen de huurders eenmaal bekend waren, hebben we echt passende ontwerpen gemaakt. In overleg zijn we gekomen tot ontwerpen met een voor alle partijen aanvaardbaar niveau".

Een illustratie van het uiteindelijke ontwerp voor Spazio Shoppingspace.

Het nieuwe gedeelte kreeg de naam Spazio dat is gebouwd in de vorm van een carré. Omdat het Stadshart van Zoetermeer een sterke regionale aantrekkingskracht heeft, moest het nieuwe gebied een aanvulling zijn op het huidige winkel-, werk- en woonaanbod midden in de stad. De ruimte om te ontspannen en recreëren moest worden vergroot en tevens een positievere impuls voor het hart van de stad bieden. Deze impuls moest door het winkelgebied Westwaarts worden versterkt om een verbinding te vormen tussen het Spazio en het al bestaande Westwaarts. Aan het Westwaarts werden de puien en de gevels van de winkels en woningen tijdens de bouw van het Spazio opgeknapt of geheel gerestyled. Het Kruidvat verruilde zijn winkel aan het Westwaarts voor die in het Spazio, waardoor er ruimte kwam voor nieuwe modewinkels. De leegstaande of leeggekomen winkels in de winkelstraat werden door Hessels, House of Gerry Weber, PowerLine Computers Zoetermeer, Janse Mode, Trekpleister Drogist en de binnenkort te openen Vodafoneshop opgevuld. Het Westwaarts heeft een chique uitstraling gekregen, waardoor ook de passantenstroom hier is toegenomen.

"Er was behoefte aan uitbreiding van het huidige Stadshart en er was een markt voor", aldus Meijerink. "Wij kregen vanuit de markt veelvuldig de vraag: 'Kunnen wij niet in Zoetermeer terecht'? Als er zoveel belangstelling is moet je dat gewoon kunnen accomoderen". Aanvankelijk had Rodamco Europe huurders op het vizier als MediaMarkt en Toys'R'us om daar te huisvesten. "Toen er een grote verschuiving naar mode kwam en ook zaken als Hennis & Mauritz, Esprit, Mexx en The Sting interesse gingen tonen in dergelijke oppervlakten, zijn we een andere koers gaan varen. We zijn erg blij met de plaatsing van deze zaken in het Spazio. Het nieuwe winkelblok, waar trendy en de internationale winkelformules de voorkeur hebben genoten, vormt een hoogwaardige aanvulling op het huidige winkelaanbod in het Stadshart waar de grotere zaken de kleinere aantrekken.

Op de begane grond en de eerste verdieping van het carré zijn winkels. De oppervlakte van de winkels zullen in totaal 17.000 m2 omvatten. Zo’n 820 m2 daarvan is bestemd voor o.a. horeca. Dwars door het winkelgebied, in het verlengde van de huidige winkelstraat Westwaarts, loopt een promenade, het Burgemeester Van Leeuwenpassage. Op de hoeken van het carré zullen er drie woontorens (Apollo, Ariane en Mercury) en één kantoorgebouw (Spazio Officespace) verrijzen, dat 5.800 m2 kantoorruimte zal gaan bieden. Rodamco Europe is met een aantal kandidaten die hier hun oog op hebben laten vollen nog in onderhandeling. In de drie woontorens worden door AMVEST 243 comfortabele drie- en vierkamerappartementen gerealiseerd met een gemiddelde oppervlakte van 110 m2. Ze worden zeer compleet opgeleverd met een Bruynzeel inbouwkeuken en badkamer met ligbad en aparte douche. Daarnaasr beschikken ze over heerlijke, zonnige serres, die een wijds uitzicht op de stad geven. Apolo biedt plaats aan koopwoningen met een loggia (verande achter een gevel) op het westen, die uitzicht geeft op Den Haag. Twee woningen ervan hebben een loggia op het oosten en kijken uit op Zoetermeer. De woningen in Ariane zijn huurwoningen en hebben loggia's op het zuiden (met uitkijk op Rotterdam) of het oosten (met uitkijk op het oosten van Zoetermeerer). Mercury biedt plaats aan huurwoningen met een loggia op het zuiden (met uitkijk op Rotterdam), waarvan twee woningen met een terras uitkijken in noordwestelijke richting. Deze woningen zullen naar verwachting eind 2005 worden opgeleverd. Onder het carré ligt een parkeergarage van twee lagen voor goed voor 710 parkeerplaatsen. Ook hier biedt de gemeente Zoetermeer de eerste drie uur parkeren gratis aan.

Te midden van het Spazio ligt een futuristisch bouwwerk in de vorm van een 'ufo', welk 290 ton weegt, een doorsnede heeft van 35 meter, in drie lagen is opgebouwd en het Spazio gedeeltelijk overdekt. 'Waarde toevoegen aan een project'. Dat is het credo van de Architecten Cie. Ook bij het Spazio slaagde het Amsterdamse bureau erin om het ontwerp cachet te geven. Op geheel eigen initiatief kwam architect Frits van Dongen met de circelvormige 'ufo' voor de dag. "In het begin was men sceptisch, maar juist nu is de 'ufo' gezichtsbepalend". "De 'ufo' hoorde er niet bij, die is pas later in het programma opgenomen". Aan de basis van het ontwerp lag een stedebouwkundig plan van O.M.A. met als inzet de stedelijke uitstraling van het gebied te versterken. In het programma van het complex komt dit tot uitdrukking in de opeenstapeling van stedelijke functies. Naast de uitbreiding van het winkelbestand, is voorzien in een groot aantal woningen, kantoren en ruimte voor stedelijke voorzieningen. Frits van Dongen wilde extra aandacht besteden aan het dek van de winkellagen. "Ik heb eerder iets gedaan met het activeren van een dak. Bij een project 'Op de Kop van Zuid' heb ik een binnenterrein omgetoverd tot sportcomplex. Zo ben ik op het idee gekomen van de 'ufo' met sportfaciliteiten. Toen bleek dat er vanuit de markt belangstelling voor was, is het plan echt van de grond gekomen. De 'ufo' bepaald nu zelfs het imago. Ik hoop en heb de verwachting dat ook het dak van de 'ufo' in de toekomst verder ontwikkeld wordt". Frits van Dongen heeft een goed gevoel over het uiteindelijke resultaat. "Ook al is niet op alle punten zo uitgevoerd als we bedacht hadden. Ik ben trots op het ontwerp in zijn totaliteit. De 'ufo' is een accent waaraan Spazio zijn identiteit onleend. Maar ook de torens met de verschillende typen woonkwaliteiten zijn uniek".

Grote tegenslagen tijdens de bouw zijn er niet geweest, waardoor er contstant doorgebouwd kon worden. Door wijzigingen in het aanvankelijke plan, zoals de aanpassing van de gevels is er wat vertraging opgelopen, maar kon op 10 april 2005 het tussenschot tussen het winkelgebied Westwaarts en de eerste fase van het Spazio er tussenuit gehaald worden. Op verzoek van de gemeente Zoetermeer, de politie en de brandweerwerd er de laatste hand gelegd aan de bestrating, verlichting en het plaatsen van vangnetten (i.v.m. de veiligheid rondom de verdere bouwwerkzaamheden aan het Spazio) aan de Burgemeester Van Leeuwenpassage, zodat op donderdag 14 april 2005 de opening kon plaatsvinden van Spazio's eerste winkel, MediaMarkt. Even leek het openingsfeestje toch niet door te kunnen gaan. De gemeente vreesde voor massale bezoekersstromen (gezien de openingen van vestigingen van MediaMarkt elders in het land in het verleden) in een omgeving waar op dat moment nog volop gebouwd werd. Hiervoor werden maatregelen getroffen. Zo werden er hekken geplaatst en vangnetten aangebracht voor vallend bouwmateriaal en werd er bebording met daarop de vluchtwegen geplaatst. Het groen licht voor de opening van de eerste fase werd pas op woensdagavond 13 april 2005 door de politie en brandweer en het college van Burgemeester en Wethouders gegeven. Na de eerst geopende winkel in april 2005 in het Spazio werden de overige winkels in fases opgeleverd wanneer zowel de veiligheid als de bouwwerkzaamheden rondom de winkel waren afgerond. "Dat de winkels fasegewijs zullen worden opgeleverd, maakt het met alle bouwactiviteiten eromheen niet gemakkelijker op. Toch verwacht ik dat rond de zomer de hele winkelstraat klaar zal zijn", aldus een woordvoerder van Rodamco Europe toentertijd.

Tijdens de opening van de eerste fase van het Spazio was de metamorfose van het Westwaarts nog in volle gang. "Het Westwaarts kon niet achterblijven bij het Spazio. Er moest daar iets gebeuren, want dit gedeelte van het Stadshart was op z'n eind. Ik ben tevreden hoe het Westwaarts er nu uitziet", aldus Meijerink.

Een officiele openingsdatum van het project in zijn geheel is overigens nog niet bekend. "Maar", zo verzekert hij, "dat komt beslist allemaal goed. Dat er tegen die tijd iets leuks te gebeuren staat is zeker. Het wordt in elk geval een opening die echt niet onopgemerkt voorbij zal gaan", aldus een woordvoerder van Rodamco Europe toentertijd.

Op zaterdag 29 oktober was het dan eindelijk zover. Het Spazio werd op spectaculaire wijze geopend. De 'ufo' was dan eindelijk geland in Zoetermeer te midden van het Spazio en de aliens waren uitgestapt om kennis te maken met de Zoetermeerders. Vanaf 12.00 werd er deze dag ieder uur een modeshow op de catwalk gehouden waarin de nieuwe winkeliers in het Spazio hun collecties toonden. Gedurende de hele dag konden de kleintjes zich in de schminckstand laten omtoveren tot ware aliens. The Big Sisters gaven in de nieuwe winkelstraat hun visie op het winkelend publiek en de nieuwe winkels. Om 14.00 was het moment aldaar en werd het woord gegeven aan wethouder Ton Roerig, die de officiële opening begon met een kleine geschiedenis van Spazio Shoppingspace en een klein woordje sprak naar Rodamco Europe en de huurders in het Spazio. Daarnaast liet de Zoetermeerse wethouder weten dat er na het Spazio zal worden begonnen met het bouwklaar maken van het gebied tegenover bioscoopcomplex Utopolis, waar de oude Prins Willem Alexanderhal vroeger stond en het nu nog genoemde 'Centrum Oost' moest gaan verrijzen, waardoor het Stadshart helemaal volmaakt zou zijn. Na de officiële openingshandeling kon Ch!pz een spetterend optreden gaan geven waar vele kinderen al uren in spanning op hadden gewacht. Door toedoen van een massale opkomst waardoor kinderen in de verdrukking kwamen, werd op last van de politie het optreden voortijdig afgebroken, dat voor veel treurende kindergezichten zorgte. Voor de geintereseerde Zoetermeer kon er een kijkje worden genomen in één van de Spazio-appartementen waar een modelwoning was ingericht en van het prachtige uitzicht kon worden genoten.

In de maanden die volgden werd de omgeving rondom Spazio Shoppingspace en de RandstadRail-halte Centrum West onder handen genomen. Zoetermeer heeft er sindsdien weer een prachtige nieuwe stadspoort bij.

Bron: Spazio Zoetermeer; Haagsche Courant; editie Zoetermeer, Stadshart Nieuws, Spazio Special
Illustratie: Gemeente Zoetermeer