Kerkgebouwen in Zoetermeer

Kerkgebouwen schrijven geschiedenis. Ze leggen met hun muren, torens en plattegronden kenmerken vast uit de periode waarin ze werden gebouwd. Kerkgebouwen blijven vaak lang staan. Het zijn gebouwen die respect afdwingen. Veel dorpen in het vlakke Holland worden herkend aan de kerktoren aan de horizon, zo ook in Soetermeer-Zegwaart.

De oudste kerktoren in het huidige Zoetermeer vinden we aan de hoog gelegen Dorpsstraat, daar waar deze kruist met de Leidswallen. Waarschijnlijk al voor 1367 stond op deze plek een kerk. De huidige toren vermeldt het jaartal 1642 en is een 'protestantse' spits. Tijdens het verzet van Leiden op 3 oktober 1574 heeft ook in Soetermeer de reformatie plaatsgevonden en vruchten afgeworpen. Katholieken moesten vanaf die tijd buiten de dorpskern hun geloof belijden en deden dat in een schuilkerk aan de Voorweg. De protestanten bidden in de Oude Kerk en maakten het tot 'een huis voor het woord'. Niet alle protestanten waren welkom in deze kerk. Binnen het protestantisme waren en verschillende richtingen en stromingen.

Van meet af aan hebben de verschillen die er bestonden tussen de 'rekkelijke' remonstranten en de 'precieze' contraremonstranten ook in Soetermeer gespeeld. Rekkelijk wil zeggen dat men van mening is dat God mensen verkiest die geloven. Of men gelooft is ieders eigen verantwoordelijkheid. Preciezen daarentegen zijn de mening toegedaan dat God reeds bij de schepping heeft voorbeschikt welke mensen het 'ware geloof' zullen hebben en ook het eeuwige leven zullen verwerven. Toen deze twee groepen in het jaar 1610 met elkaar in conflict raakten was de Soetermeerse gemeente en ook de Soetermeerse predikant de remonstrante gedaachte toegedaan. Dit kon tot het jaar 1618 tot de synode (kerkvergadering) van Dordrecht waarin de contraremonstranten aan het langste eind trokken. Alle remonstrantse predikanten moesten toen een 'akte van stilstand' ondertekenen en konden vertrekken. Remonstranten organiseerden zich en bleven ook in Soetermeer. In de ene periode waren ze talrijker dan in de andere en zijn zelfs even uit Soetermeer en Zegwaart weggeweest. Nu vinden we ze terug in de Adventsgemeente. De remonstranten hebben in het tweelingdorp Soetermeer-Zegwaart voornamelijk in de 17e eeuw een relatief grote en bloeiende gemeenschap gehad.

In de kerkgebouwen die vandaag de dag in Zoetermeer zijn te bewonderen, kunnen we de geschiedenis en bouwgeschiedenis aflezen. Wanneer een kerkgenootschap een eigen kerk kan bouwen, zegt dit iets over haar omvang en populariteit onder de bevolking. De periode waarin een kerk wordt gebouwd is bepalend voor de bouwstijl.

Door de chronologie is te zien dat de bouw van de nieuwe kerkgebouwen parallel loopt aan de stadsontwikkeling. De Zoetermeerse stadswijken met ieder een eigen geboortejaar kenmerken zich door eigen bouwstijlen en zo ook de kerkgebouwen.

De zeventien kerkgebouwen die Zoetermeer rijk is zullen in chronolische volgorde aan bod komen

Oude Kerk	Nicolaaskerk	Pelgrimskerk
Adventskerk	Het Kompas	Irenelaan 23
Morgensterkerk	Kerkelijk Centrum Palenstein	De Doortocht
De Olijftak	Ichtuskerk	Vredekerk
De Hoeksteen	Tabor	Genesareth
De Wijngaard	De Regenboog

Bron: Zeventien Zoetermeerse kerken
Foto: Zoetermeer in Beeld